Vanaf maandag 14 september gaat op het Noordsche Veld bij Peest de schop de grond in. Archeoloog Marcel Niekus begint daar, samen met archeologen van De Steekproef en Stichting STONE en in opdracht van de provincie Drenthe, aan een twee weken durende proefopgraving. Het doel is ambitieus: meer duidelijkheid krijgen over een vindplaats waar mogelijk Neanderthalers hebben verbleven.<\/p>\n
De belangstelling is inmiddels groot. De opgraving wordt nadrukkelijk onder de aandacht gebracht en belangstellenden kunnen, na aanmelding, dagelijks een kijkje nemen. Ook kunnen vrijwilligers onder voorwaarden aan het onderzoek deelnemen.<\/p>\n
Persoonlijk heb ik ervoor gekozen mij niet als bezoeker bij de opgraving aan te melden. Dat voelde voor mij niet helemaal passend. Ik volg de zoektocht van Niekus echter met grote belangstelling en heb hem gevraagd ons via zijn Facebookpagina op de hoogte te houden van zijn ervaringen en vooral van de resultaten.<\/p>\n
Want spannend is het zonder meer.<\/p>\n
<\/p>\n
De vraag die mij vooral bezighoudt, is waarom de beroepsarcheoloog Marcel Niekus juist op deze plek de bodem in wil.<\/p>\n Daarvoor moeten we terug naar de jarenlange zoektocht op de akker bij Peest. Niekus heeft daar samen met een legertje vrijwilligers en amateurarcheologen vele zoektochten uitgevoerd. Daarbij kwamen talloze afslagen en moeilijk te defini\u00ebren stukken steen aan het licht, maar ook een aantal vuistbijlen?<\/p>\n En met vuistbijlen komen we in de wereld van de Neanderthalers terecht.<\/p>\n Maar daar zit meteen ook het probleem.<\/p>\n Tot nu toe zijn het voornamelijk oppervlaktevondsten<\/strong>. De stenen zijn over een groot gebied verzameld en hebben daardoor hun oorspronkelijke archeologische context verloren. Een vuistbijl op zichzelf is interessant, maar vertelt ons nog niet waar hij precies is gemaakt of gebruikt, of hij ter plaatse is achtergelaten en of er een verband bestaat met andere menselijke activiteiten.<\/p>\n Niekus denkt desondanks dat er in het gebied zeker drie tot mogelijk vijf concentraties zijn aan te wijzen. E\u00e9n daarvan springt er volgens hem duidelijk uit als de rijkste en meest veelbelovende.<\/p>\n En juist daar gaat hij nu graven.<\/p>\n Voor mij is dat het meest interessante aspect van de hele onderneming.<\/p>\n De komende proefopgraving moet namelijk uitwijzen of de vondsten daadwerkelijk in situ<\/strong> liggen. Met andere woorden: zijn ze nog aanwezig op de plaats waar ze in de prehistorie door mensen zijn achtergelaten?<\/p>\n Als dat zo blijkt te zijn, verandert de betekenis van de vindplaats aanzienlijk.<\/p>\n Dan hebben we niet langer alleen een verzameling bijzondere stenen die ergens aan het oppervlak zijn opgeraapt. Dan kan de bodem zelf informatie geven over de omstandigheden waaronder de artefacten daar terechtkwamen. De ligging van de vondsten, de bodemopbouw en eventuele andere sporen kunnen dan een veel completer beeld geven van wat zich hier duizenden jaren geleden heeft afgespeeld.<\/p>\n Maar er is een belangrijke alternatieve verklaring.<\/p>\n Het is namelijk goed mogelijk dat sommige van de gevonden artefacten veel ouder zijn dan de periode waarop Niekus zich momenteel richt.<\/p>\n Wanneer het materiaal door het landijs tijdens de Saale-ijstijd naar deze omgeving is getransporteerd, kan het hier terecht zijn gekomen zonder dat de makers ervan ooit op deze specifieke plek hebben gewoond.<\/p>\n Dan hebben we het bovendien over een heel andere ouderdom.<\/p>\n Het zou in dat geval kunnen gaan om artefacten van minstens 400.000 jaar oud. Dat is aanzienlijk ouder dan de ongeveer 50.000 tot 100.000 jaar waarop de huidige zoektocht naar Neanderthalers zich vooral richt.<\/p>\n Precies daarom vind ik deze proefopgraving zo interessant.<\/strong><\/p>\n Niet omdat al vaststaat dat hier een Neanderthalerverblijfplaats wordt gevonden , dat staat absoluut niet vast,\u00a0 maar juist omdat de opgraving eindelijk kan helpen om verschillende mogelijkheden van elkaar te onderscheiden.<\/p>\n Een aantal van de vondsten die op de akker bij Peest aan het oppervlak is verzameld, is inmiddels te zien in het Drents Museum.<\/p>\n Ik heb daar zelf foto’s van gemaakt. De stukken zijn zeker de moeite waard om te bekijken als je er iets in kan herkennen, maar ik miste bij de presentatie wel een deel van de informatie die voor een ge\u00efnteresseerde bezoeker juist zo belangrijk is. Vooral de archeologische context blijft onderbelicht.<\/p>\n Volgens Niekus zijn er ongeveer vijftig vuistbijlen gevonden. De stukken die in het museum liggen, vormen daar slechts een deel van. De Vuistbijlen moeten we nog tegoed houden als kers op de taart.<\/p>\n Er is daarbij nog iets opvallends. Naar verluidt bevinden zich tussen de verzamelde objecten ook stukken die door kinderen zijn gemaakt. Welke exemplaren dat zijn, wordt in de presentatie echter niet aangegeven.<\/p>\n Dat maakt het voor een buitenstaander lastig om zelf een oordeel te vormen over de verzameling.<\/p>\n En dat is jammer, want juist de vraag wat wel en wat niet een authentiek prehistorisch werktuig is<\/strong>, is bij oppervlaktevondsten van groot belang.<\/p>\n De stukken die in het Drents Museum liggen, zijn zonder twijfel interessant. Maar ze hebben \u00e9\u00e9n groot nadeel: de context ontbreekt.<\/p>\n Dat is wat mij betreft de kern van het verhaal.<\/p>\n Een vuistbijl kan ons iets vertellen over de technologie en het gedrag van de mens die hem heeft gemaakt. Maar zonder te weten waar en in welke bodemlaag hij lag, blijft een belangrijk deel van het verhaal onverteld.<\/p>\n Daarom ben ik benieuwd wat Niekus vanaf maandag aantreft.<\/p>\n Niet alleen naar de vraag \u00f3f<\/strong> er opnieuw artefacten worden gevonden, maar vooral naar de vraag hoe<\/strong> ze worden gevonden.<\/p>\n Liggen er daadwerkelijk meerdere werktuigen bij elkaar? Bevinden ze zich in een onverstoorde bodemlaag? Zijn er aanwijzingen voor menselijke activiteit? Of blijkt juist dat het materiaal door natuurlijke processen is verplaatst?<\/p>\n Dat zijn uiteindelijk de vragen die moeten bepalen hoe belangrijk deze plek werkelijk is.<\/p>\n De aankondiging van de proefopgraving is daarom spannend, maar ik zou voorzichtig zijn met grote conclusies vooraf.<\/p>\n We hebben interessante oppervlaktevondsten. We hebben aanwijzingen voor meerdere concentraties. We hebben een archeoloog die voldoende aanleiding ziet om op \u00e9\u00e9n van die plekken gericht te gaan graven.<\/p>\n Maar het echte bewijs moet nog komen.<\/p>\n De komende twee weken zullen moeten uitwijzen of de akker bij Peest inderdaad een plek bewaart waar Neanderthalers duizenden jaren geleden verbleven, of dat we te maken hebben met veel ouder materiaal dat door het Saale-ijs is aangevoerd.<\/p>\n Voor mij is juist die onzekerheid de reden om het onderzoek met grote belangstelling te volgen.<\/strong><\/p>\n Want als de vuistbijlen straks daadwerkelijk in situ<\/em> blijken te liggen, kan Peest een heel ander verhaal vertellen dan de losse oppervlaktevondsten tot nu toe doen vermoeden.<\/p>\n En dan wordt de vraag niet meer \u00f3f er iets bijzonders op de akker is gevonden, maar vooral wat daar precies heeft plaatsgevonden en wanneer.<\/strong><\/p>\n Ik ben dan ook benieuwd naar de ervaringen van Marcel Niekus en zijn team. Hopelijk houdt hij ons via zijn Facebookpagina de komende weken op de hoogte.<\/p>\n Vuistbijlen in situ? Vanaf maandag weten we misschien een stukje meer.<\/strong><\/p>\n <\/p>\n\n\n Afbeeldingen: Collectie Peest in het Drenths museum.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00a0 Door Klaas Geertsma Vanaf maandag 14 september gaat op het Noordsche Veld bij Peest de schop de grond in. Archeoloog Marcel Niekus begint daar, samen met archeologen van De Steekproef en Stichting STONE en in opdracht van de provincie Drenthe, aan een twee weken durende proefopgraving. Het doel is ambitieus: meer duidelijkheid krijgen over een vindplaats waar mogelijk Neanderthalers hebben verbleven. De belangstelling is inmiddels groot. De opgraving wordt nadrukkelijk onder de aandacht gebracht en belangstellenden kunnen, na aanmelding, dagelijks een kijkje nemen. Ook kunnen vrijwilligers onder voorwaarden aan het onderzoek deelnemen. Persoonlijk heb ik ervoor gekozen mij niet als bezoeker bij de opgraving aan te melden. Dat voelde voor mij niet helemaal passend. Ik volg de zoektocht van Niekus echter met grote belangstelling en heb hem gevraagd ons via zijn Facebookpagina op de hoogte te houden van zijn ervaringen en vooral van de resultaten. Want spannend is het zonder meer. \u00a0 Wat heeft Niekus naar Peest gebracht? De vraag die mij vooral bezighoudt, is waarom de beroepsarcheoloog Marcel Niekus juist op deze plek de bodem in wil. Daarvoor moeten we terug naar de jarenlange zoektocht op de akker bij Peest. Niekus heeft daar samen met een legertje vrijwilligers en amateurarcheologen vele zoektochten uitgevoerd. Daarbij kwamen talloze afslagen en moeilijk te defini\u00ebren stukken steen aan het licht, maar ook een aantal vuistbijlen? En met vuistbijlen komen we in de wereld van de Neanderthalers terecht. Maar daar zit meteen ook het probleem. Tot nu toe zijn het voornamelijk oppervlaktevondsten. De stenen zijn over een groot gebied verzameld en hebben daardoor hun oorspronkelijke archeologische context verloren. Een vuistbijl op zichzelf is interessant, maar vertelt ons nog niet waar hij precies is gemaakt of gebruikt, of hij ter plaatse is achtergelaten en of er een verband bestaat met andere menselijke activiteiten. Niekus denkt desondanks dat er in het gebied zeker drie tot mogelijk vijf concentraties zijn aan te wijzen. E\u00e9n daarvan springt er volgens hem duidelijk uit als de rijkste en meest veelbelovende. En juist daar gaat hij nu graven. Vuistbijlen in situ: d\u00e1t is de grote vraag Voor mij is dat het meest interessante aspect van de hele onderneming. De komende proefopgraving moet namelijk uitwijzen of de vondsten daadwerkelijk in situ liggen. Met andere woorden: zijn ze nog aanwezig op de plaats waar ze in de prehistorie door mensen zijn achtergelaten? Als dat zo blijkt te zijn, verandert de betekenis van de vindplaats aanzienlijk. Dan hebben we niet langer alleen een verzameling bijzondere stenen die ergens aan het oppervlak zijn opgeraapt. Dan kan de bodem zelf informatie geven over de omstandigheden waaronder de artefacten daar terechtkwamen. De ligging van de vondsten, de bodemopbouw en eventuele andere sporen kunnen dan een veel completer beeld geven van wat zich hier duizenden jaren geleden heeft afgespeeld. Maar er is een belangrijke alternatieve verklaring. Of heeft het Saale-ijs ze hier gebracht? Het is namelijk goed mogelijk dat sommige van de gevonden artefacten veel ouder zijn dan de periode waarop Niekus zich momenteel richt. Wanneer het materiaal door het landijs tijdens de Saale-ijstijd naar deze omgeving is getransporteerd, kan het hier terecht zijn gekomen zonder dat de makers ervan ooit op deze specifieke plek hebben gewoond. Dan hebben we het bovendien over een heel andere ouderdom. Het zou in dat geval kunnen gaan om artefacten van minstens 400.000 jaar oud. Dat is aanzienlijk ouder dan de ongeveer 50.000 tot 100.000 jaar waarop de huidige zoektocht naar Neanderthalers zich vooral richt. Precies daarom vind ik deze proefopgraving zo interessant. Niet omdat al vaststaat dat hier een Neanderthalerverblijfplaats wordt gevonden , dat staat absoluut niet vast,\u00a0 maar juist omdat de opgraving eindelijk kan helpen om verschillende mogelijkheden van elkaar te onderscheiden. De vondsten zijn al te bekijken Een aantal van de vondsten die op de akker bij Peest aan het oppervlak is verzameld, is inmiddels te zien in het Drents Museum. Ik heb daar zelf foto’s van gemaakt. De stukken zijn zeker de moeite waard om te bekijken als je er iets in kan herkennen, maar ik miste bij de presentatie wel een deel van de informatie die voor een ge\u00efnteresseerde bezoeker juist zo belangrijk is. Vooral de archeologische context blijft onderbelicht. Volgens Niekus zijn er ongeveer vijftig vuistbijlen gevonden. De stukken die in het museum liggen, vormen daar slechts een deel van. De Vuistbijlen moeten we nog tegoed houden als kers op de taart. Er is daarbij nog iets opvallends. Naar verluidt bevinden zich tussen de verzamelde objecten ook stukken die door kinderen zijn gemaakt. Welke exemplaren dat zijn, wordt in de presentatie echter niet aangegeven. Dat maakt het voor een buitenstaander lastig om zelf een oordeel te vormen over de verzameling. En dat is jammer, want juist de vraag wat wel en wat niet een authentiek prehistorisch werktuig is, is bij oppervlaktevondsten van groot belang. Geen context, dus nog geen sluitend verhaal De stukken die in het Drents Museum liggen, zijn zonder twijfel interessant. Maar ze hebben \u00e9\u00e9n groot nadeel: de context ontbreekt. Dat is wat mij betreft de kern van het verhaal. Een vuistbijl kan ons iets vertellen over de technologie en het gedrag van de mens die hem heeft gemaakt. Maar zonder te weten waar en in welke bodemlaag hij lag, blijft een belangrijk deel van het verhaal onverteld. Daarom ben ik benieuwd wat Niekus vanaf maandag aantreft. Niet alleen naar de vraag \u00f3f er opnieuw artefacten worden gevonden, maar vooral naar de vraag hoe ze worden gevonden. Liggen er daadwerkelijk meerdere werktuigen bij elkaar? Bevinden ze zich in een onverstoorde bodemlaag? Zijn er aanwijzingen voor menselijke activiteit? Of blijkt juist dat het materiaal door natuurlijke processen is verplaatst? Dat zijn uiteindelijk de vragen die moeten bepalen hoe belangrijk deze plek werkelijk is. Afwachten wat de bodem vertelt De aankondiging van de proefopgraving is daarom spannend, maar ik zou voorzichtig zijn met grote conclusies vooraf. We hebben interessante oppervlaktevondsten. We hebben aanwijzingen voor meerdere concentraties. We hebben een archeoloog die voldoende aanleiding ziet om op \u00e9\u00e9n van die plekken gericht te gaan graven. Maar het echte bewijs moet nog komen. De komende twee weken zullen moeten uitwijzen of de akker bij Peest inderdaad een plek bewaart waar Neanderthalers duizenden jaren geleden verbleven, of dat we te maken hebben met veel ouder materiaal dat door het Saale-ijs is aangevoerd. Voor mij is juist die onzekerheid de reden om het onderzoek met grote belangstelling te volgen. Want als de vuistbijlen straks daadwerkelijk in situ blijken te liggen, kan Peest een heel ander verhaal vertellen dan de losse oppervlaktevondsten tot nu toe doen vermoeden. En dan wordt de vraag niet meer \u00f3f er iets bijzonders op de akker is gevonden, maar vooral wat daar precies heeft plaatsgevonden en wanneer. Ik ben dan ook benieuwd naar de ervaringen van Marcel Niekus en zijn team. Hopelijk houdt hij ons via zijn Facebookpagina de komende weken op de hoogte. Vuistbijlen in situ? Vanaf maandag weten we misschien een stukje meer. Afbeeldingen: Collectie Peest in het Drenths museum.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14875,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58],"tags":[],"class_list":["post-14873","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-actueel"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14873","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14873"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14873\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14900,"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14873\/revisions\/14900"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14875"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14873"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14873"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14873"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Schermafdruk-van-2026-09-12-16-51-51.png\")
<\/a><\/p>\n\u00a0<\/h2>\n
Wat heeft Niekus naar Peest gebracht?<\/h2>\n
Vuistbijlen in situ: d\u00e1t is de grote vraag<\/h2>\n
Of heeft het Saale-ijs ze hier gebracht?<\/h2>\n
De vondsten zijn al te bekijken<\/h2>\n
Geen context, dus nog geen sluitend verhaal<\/h2>\n
Afwachten wat de bodem vertelt<\/h2>\n
<\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a><\/p>\n