De wetenschappelijk correcte conclusie is daarom:<\/p>\n\n\n\n
\nEr is momenteel geen aangetoond verband tussen Noord-Nederlandse pingolocaties en Neanderthalervondsten, maar die relatie is evenmin gericht onderzocht.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Gelijktijdigheid is mogelijk<\/h2>\n\n\n\n
Het Weichselien duurde ongeveer van 115.000 tot 11.700 jaar geleden en kende afwisselend koude en warmere perioden. Neanderthalers leefden gedurende een groot deel van deze ijstijd in Europa. Ook meer dan 50.000 jaar geleden waren zij aanwezig in het huidige Nederland en het toen droogliggende Noordzeegebied. De bekende Nederlandse Neanderthaler Krijn is daarvan een voorbeeld. Rijksmuseum van Oudheden<\/a><\/p>\n\n\n\n
De laatste aantoonbare Neanderthalerpopulaties verdwenen in Europa waarschijnlijk ongeveer 41.000 tot 39.000 jaar geleden. Higham et al., 2014<\/a><\/p>\n\n\n\n
Voor pingovorming is permafrost nodig. In Nederland kwam die niet alleen aan het einde van het Weichselien voor. Geologisch onderzoek wijst op episodische permafrost tijdens het Midden-Pleniglaciaal, ongeveer 55.000 tot 30.000 jaar geleden. Een deel van deze periode overlapt dus met de aanwezigheid van Neanderthalers. Het is daarmee fysisch mogelijk dat sommige pingo\u2019s ontstonden terwijl zij door Noord-Nederland trokken.<\/p>\n\n\n\n
Dat betekent echter niet dat iedere huidige pingoru\u00efne in Drenthe toen al bestond. Afzonderlijke structuren moeten daarvoor worden gedateerd.<\/p>\n\n\n\n
Dateringen geven geen volledig antwoord<\/h2>\n\n\n\n
Organisch materiaal uit de opvulling van een pingoru\u00efne kan met de ^14C-methode worden gedateerd. Zo\u2019n datering geeft meestal aan wanneer veen of ander organisch materiaal zich in de ontstane laagte begon op te hopen. De groei van de ijslens en de vorming van de heuvel gingen daaraan vooraf. Een datering van bijvoorbeeld 13.000 jaar uit de onderste veenlaag betekent daarom niet automatisch dat de pingo pas toen begon te ontstaan.<\/p>\n\n\n\n
Ook vuurstenen werktuigen kunnen niet rechtstreeks met ^14C worden gedateerd. Ze worden als midden-paleolithisch herkend aan hun vorm en productietechniek, zoals de Levalloistechniek. Voor een betrouwbare ouderdom is een intacte bodemcontext nodig. Het omringende zand kan soms met OSL worden gedateerd, maar bij losse oppervlaktevondsten is dat doorgaans niet mogelijk.<\/p>\n\n\n\n
Zelfs wanneer in Drenthe mammoetresten worden gevonden en onderzocht, blijft een nauwkeurige datering problematisch. MIS 4, ongeveer 71.000\u201357.000 jaar geleden, ligt grotendeels buiten het betrouwbare bereik van conventionele koolstof-14-datering. Bovendien kunnen fossielen uit hun oorspronkelijke aardlaag zijn ge\u00ebrodeerd en later in jongere sedimenten zijn afgezet. Een losse mammoetkies of een bot bewijst daarom niet automatisch dat het dier tijdens MIS 4 in Drenthe leefde. Voor een betrouwbare toewijzing aan MIS 4 zijn een goed bewaarde stratigrafische context en aanvullende dateringsmethoden, zoals elektronenspinresonantie of uraniumreeksdatering, noodzakelijk.<\/p>\n\n\n\n
\nNeanderthalers waren in belangrijke mate afhankelijk van de jacht op grote zoogdieren, waaronder plaatselijk ook mammoeten. Zij waren echter niet overal specifiek van mammoeten afhankelijk; hun prooikeuze verschilde per gebied en periode.<\/p>\n\n\n\n
Experimenteel gereconstrueerd mammoethemoglobine bleek minder temperatuurgevoelig te zijn dan het hemoglobine van moderne olifanten. Hierdoor kon het bloed ook bij zeer lage temperaturen effici\u00ebnt zuurstof afgeven aan koude lichaamsdelen. Genoomonderzoek heeft daarnaast specifieke mammoetvarianten aangetoond in onder meer het temperatuurgevoelige gen TRPV3<\/em>. Andere genetische veranderingen hielden verband met beharing, vetopslag, talgklieren en de ontwikkeling van relatief kleine oren. Deze eigenschappen beperkten warmteverlies en hielpen de wolharige mammoet om in een zeer koud klimaat te overleven.<\/p>\n\n\n\n
Sommige reconstructies plaatsen de gemiddelde wintertemperaturen binnen delen van het verspreidingsgebied van de wolharige mammoet tussen ongeveer \u221230 en \u221250 \u00b0C. Deze schattingen hebben echter betrekking op een uitgestrekt geografisch gebied en vormen geen specifieke temperatuurreconstructie voor Drenthe.<\/p>\n\n\n\n
Bron: Substituties in het hemoglobine van de wolharige mammoet verlenen biochemische eigenschappen die adaptief zijn voor tolerantie tegen kou.<\/a><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Waarom pingo\u2019s aantrekkelijk konden zijn<\/h2>\n\n\n\n
De omgeving van een pingo kon gunstig zijn voor mens en dier. Er konden droge hogere delen, grondwater, smeltwater, natuurlijke vuursteen en routes van trekkende dieren aanwezig zijn. Ook boden hogere plekken uitzicht over het open landschap.<\/p>\n\n\n\n
Neanderthalers hoefden daarom niet op de pingo zelf te verblijven. Een kampplaats kon ook langs de flank, op een nabijgelegen rug of bij een vuursteenbron liggen. Een aantrekkelijke ligging is echter nog geen bewijs voor menselijke aanwezigheid.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Neanderthalers tijdens de Weichsel-ijstijd (60.000\u201344.000 jaar geleden)
<\/h2>\n\n\n\nNeanderthalers leefden ongeveer 60.000 tot 44.000 jaar geleden tijdens de Weichsel-ijstijd<\/strong>, meer specifiek in de sterk wisselvallige periode MIS 3. In Zuid-Duitsland lag de gemiddelde jaartemperatuur waarschijnlijk rond 0 tot 5 \u00b0C<\/strong>, met zeer koude winters en korte, koele zomers. Zij konden in dit klimaat overleven is aangetoond.<\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/mogelijke-pingo-ruine.png\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n