![\"\"](\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Schermafdruk-van-2026-10-24-12-44-10.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Schermafdruk-van-2026-10-24-12-44-25.png\")
<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\nAfbeelding 1a en 1b: Veldvondsten van Eemster met opvallende chocoladebruine zonering en lichte binnenmatrix. Dit type vertoont exact dezelfde kenmerken als het materiaal dat op pagina 199 in<\/em> ‘Valsheid in gesteente’ wordt toegeschreven aan de Voerstreek in Belgi\u00eb, maar is hier lokaal op de akker aangetroffen.<\/em><\/p>\n\n\n\n Dat de publicatie deze vari\u00ebteit afdoet als een twintigste-eeuwse ‘kunstmatige aanvoer’, een stelling die voortbouwt op eerdere aannames dat de assemblage van Eemster uit ‘exotisch’ gesteente zou bestaan (zoals onder meer aangehaald rond het onderzoek van Roebroeks e.a., negeert twee basale geologische feiten. Ten eerste redeneren de auteurs uitsluitend vanuit de ijsbedekking: wat een zuidelijke herkomst kent, zou volgens hen niet door de natuur in Drenthe kunnen zijn beland. Ze gaan daarbij volledig voorbij aan pre-glaciaal riviertransport.<\/p>\n\n\n\n V\u00f3\u00f3r de komst van het Scandinavische landijs werd de ondergrond van Noord-Nederland gevormd door drie grote riviersystemen: de Oer-Rijn, de Oer-Maas \u00e9n het inmiddels verdwenen grote oostelijke riviersysteem (het Eridanos-systeem). Dit machtige oostelijke rivierenstelsel ontstond in het Baltische gebied en voerde gedurende miljoenen jaren enorme hoeveelheden sedimenten, grind en vuursteen aan vanuit het oosten en noordoosten, terwijl de zuidelijke takken materiaal uit Centraal- en West-Europa meebrachten. Samen zetten deze rivieren een dikke, gevarieerde laag afzettingen neer in de Nederlandse ondergrond. Om meer te lezen over de herkomst en het natuurlijke transport van dit materiaal, zie de offici\u00eble toelichting over <\/a>Zuidelijke zwerfstenen op Geologie van Nederland<\/u><\/a>.<\/p>\n\n\n\n Toen het Scandinavische landijs later over Drenthe schoof, heeft het deze reeds aanwezige afzettingen opgeschraapt en vermengd met de noordelijke keileem.Daarnaast bevat het werk opmerkelijke innerlijke tegenstrijdigheden. Op pagina 198 tonen de auteurs een vuistbijl uit Fochtelo (reg. nr. 1967\/III\/5) waarvan zij claimen dat de aanwezigheid van kwartskorrels bewijst dat de vuursteenknol uit Midden-Nederland of verder zuidelijk afkomstig is. Vervolgens wordt er op pagina 199 een mat beige-grijs vuursteen (1966\/II\/17) afgeserveerd als ‘exotisch’ en onmogelijk voor Noord-Nederland. Slechts drie pagina’s verder (p. 202) tonen de auteurs echter een vuistbijl uit Peest (A100) als h\u00e9t voorbeeld van een ‘authentieke vuistbijl van lokale noordelijke vuursteen’. Puur visueel zijn het gesteente van de ‘echte’ bijl uit Peest en het ‘exotische’ stuk van pagina 199 niet van elkaar te onderscheiden. Bovendien wordt het Fochtelo-type, gekenmerkt door een zachte, groenige tot olijfgrijze matrix met een karakteristieke wit-grijze verweringslaag\/patina, door onze eigen veldvondsten op de akker bij Eemster exact bevestigd. Ook leunt het onderzoek zwaar op microscopische kwartskorrels als bewijs voor zuidelijke herkomst, terwijl de auteurs op pagina 200 zelf toegeven dat kwartsinsluitsels in zeldzame gevallen ook in noordelijke soorten voorkomen.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Afbeelding 2a en 2b: Detail van de mat beige-grijze vuursteen van Eemster met lichte verwering. Dit materiaal is visueel niet te onderscheiden van de afslag op pagina 199 (reg. nr. 1966\/II\/17) die in het boek als ‘exotisch\/zuidelijk’ wordt bestempeld, maar is eveneens identiek aan de als ‘authentiek noordelijk’ gepresenteerde vuistbijl van Peest op pagina 202.<\/em> Afbeelding 3: Grijze gespikkelde vuursteenknol van het ‘Rijckholt’-type, eveneens opgeraapt op de akker bij Eemster. In ‘Valsheid in gesteente’ wordt dit type toegeschreven aan Zuid-Limburg en als geologisch onmogelijk voor Drenthe beschouwd, terwijl het lokaal samen met ruwe keileemknollen op de akker ligt.<\/em> Afbeelding 4a en 4b : Veldvondsten van de akker bij Eemster met een karakteristieke groenige<\/em> tot olijfgrijze matrix en wit-grijze verweringskorst. Dit materiaal vertoont exact dezelfde steeneigenschappen als de vuistbijl uit Fochtelo (p. 198, reg. nr. 1967\/III\/5), wat aantoont dat dit specifieke vuursteentype gewoon lokaal in Drenthe aanwezig is. Afbeelding 5a,5b,5c,5d en 5e Massieve, ruwe vuursteenknollen en grote brokken met dikke cortex van de akker bij Eemster. Dit levert het directe bewijs dat grote, hoogwaardige vuursteenbronnen wel degelijk lokaal in de Drentse bodem aanwezig zijn, wat de stelling op pagina 202 weerlegt.<\/em><\/p>\n\n\n\n De conclusie dat al dit materiaal naar Eemster is gebracht om een vindplaats in sc\u00e8ne te zetten, staat haaks op de praktijk van het veld. Wie een vindplaats wil vervalsen, legt voltooide werktuigen neer. Niemand haalt vele kilo’s aan waardeloze ruwe knollen, zware brokken en minuscuul afslagafval uit Belgi\u00eb of Limburg om dat over een Drentse akker uit te strooien. Bovendien zou een oppervlakkige ‘plant’ van vijftig jaar geleden door decennialang intensief diepploegen al lang verdwenen zijn. Dat deze steensoorten vandaag de dag nog steeds samen omhoog komen, bewijst dat het om een diepere bodemlaag gaat.<\/p>\n\n\n\n Onze veldvondsten op Eemster tonen aan dat de vari\u00ebteit aan vuursteen gewoon in de Drentse bodem aanwezig is. Wanneer een wetenschappelijke publicatie pre-glaciaal riviertransport negeert, haar eigen materiaaldeterminaties tegenspreekt en de feiten op de akker negeert, worden de conclusies wankel. Een eerlijke herbeoordeling van de vindplaats Eemster vraagt om een multidisciplinaire aanpak waarin geologische realiteit en feitelijke veldvondsten centraal staan, in plaats van theoretische veronderstellingen van achter een bureau.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Afbeelding 6a en 6b: Overzicht van de verzamelde vondsten van de akker bij Eemster (site assemblage). De assemblage toont de complete mix van grote ruwe knollen, groenige en beige kernen, zonestukken,<\/em> bewerkte stenen en kleinschalig afslagafval.<\/em><\/p>\n\n\n\n Geraadpleegde bronnen & Referenties:<\/p>\n\n\n\n Geologie van Nederland (Naturalis): Herkomst en transport van Zuidelijke zwerfstenen \u2014 geraadpleegd via<\/a>Geologie van Nederland<\/u><\/a><\/p>\n\n\n\n Literatuur: Valsheid in gesteente (specifiek pag. 198\u2013203)<\/p>\n\n\n\n Roebroeks, W., Kars, H., Niekus, M.J.L.Th., & Rensink, E. (2004): Eemster revisited: evaluatie van een controversieel vondstcomplex. Nieuwe Drentse Volksalmanak, 122, pp. 106\u2013113.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Toen ik het wetenschappelijke werk Valsheid in gesteente las, sloeg de twijfel bij mij toe, niet over mijn eigen vondsten op het veld, maar over de stelligheid en de aannames van de auteurs. In het boek wordt geconcludeerd dat de omstreden ‘zuidelijke’ en ‘exotische’ vuursteensoorten van de vindplaats Eemster geologisch onmogelijk op natuurlijke wijze in Drenthe kunnen liggen. Volgens de auteurs zou iemand in de twintigste eeuw tientallen tot honderden kilo\u2019s aan exotische vuursteenknollen kunstmatig uit Belgi\u00eb en Zuid-Limburg naar Noord-Nederland hebben aangevoerd om er falsificaties van te maken. Op pagina 202 stellen ze bovendien dat grote, geschikte vuursteenknollen in Noord-Nederland nauwelijks voorkomen en dat men daarom wel uit moest wijken naar zuidelijke bronnen. Een recente, onbevooroordeelde verzameling van het veld schetst echter een heel ander beeld van de werkelijkheid in de Drentse bodem. Mijn zoon (21) zocht op de akker bij Eemster uitsluitend naar geschikte, visueel aantrekkelijke stenen voor zijn aquarium. Hij raapte zonder enige archeologische voorkennis of vooraf ingestelde selectie op wat hem ter plaatse opviel, waarna de doos met vondsten bij mij terechtkwam omdat ik er al snel enkele bewerkte exemplaren tussen opmerkte. Pas toen ik de verzamelde stenen zorgvuldig ging bekijken en vergeleek met de foto’s en beschrijvingen in het boek (p. 198\u2013203), bleek dat deze willekeurige aquariumverzameling een opmerkelijke doorsnede bevatte van vrijwel alle in de publicatie ‘betwiste’ vuursteensoorten. Onder de vondsten bevond zich een bewerkt stuk dat exact overeenkomt met de afslag van pagina 199 (1967\/II\/15), inclusief de strakke chocoladebruine zonering en fossiele insluitsels die de auteurs toeschrijven aan de Voerstreek in Belgi\u00eb. Daarnaast lagen er grijs gespikkelde vuurstenen van het ‘Rijckholt’-type, mat beige-grijze afslagen identiek aan registratienummer 1966\/II\/17, \u00e9n massieve, goudbruin verweerde keileemknollen van aanzienlijk formaat. Ook kleinschalig afslagafval (debitage) maakte deel uit van de verzameling. Dat al deze verschillende steensoorten tijdens \u00e9\u00e9n middag onbevangen bij elkaar zijn verzameld, toont aan dat het om een samenhangende bodeminhoud op de vindplaats gaat. Afbeelding 1a en 1b: Veldvondsten van Eemster met opvallende chocoladebruine zonering en lichte binnenmatrix. Dit type vertoont exact dezelfde kenmerken als het materiaal dat op pagina 199 in ‘Valsheid in gesteente’ wordt toegeschreven aan de Voerstreek in Belgi\u00eb, maar is hier lokaal op de akker aangetroffen. Geologische blinde vlekken en inhoudelijke tegenstrijdigheden Dat de publicatie deze vari\u00ebteit afdoet als een twintigste-eeuwse ‘kunstmatige aanvoer’, een stelling die voortbouwt op eerdere aannames dat de assemblage van Eemster uit ‘exotisch’ gesteente zou bestaan (zoals onder meer aangehaald rond het onderzoek van Roebroeks e.a., negeert twee basale geologische feiten. Ten eerste redeneren de auteurs uitsluitend vanuit de ijsbedekking: wat een zuidelijke herkomst kent, zou volgens hen niet door de natuur in Drenthe kunnen zijn beland. Ze gaan daarbij volledig voorbij aan pre-glaciaal riviertransport. V\u00f3\u00f3r de komst van het Scandinavische landijs werd de ondergrond van Noord-Nederland gevormd door drie grote riviersystemen: de Oer-Rijn, de Oer-Maas \u00e9n het inmiddels verdwenen grote oostelijke riviersysteem (het Eridanos-systeem). Dit machtige oostelijke rivierenstelsel ontstond in het Baltische gebied en voerde gedurende miljoenen jaren enorme hoeveelheden sedimenten, grind en vuursteen aan vanuit het oosten en noordoosten, terwijl de zuidelijke takken materiaal uit Centraal- en West-Europa meebrachten. Samen zetten deze rivieren een dikke, gevarieerde laag afzettingen neer in de Nederlandse ondergrond. Om meer te lezen over de herkomst en het natuurlijke transport van dit materiaal, zie de offici\u00eble toelichting over Zuidelijke zwerfstenen op Geologie van Nederland. Toen het Scandinavische landijs later over Drenthe schoof, heeft het deze reeds aanwezige afzettingen opgeschraapt en vermengd met de noordelijke keileem.Daarnaast bevat het werk opmerkelijke innerlijke tegenstrijdigheden. Op pagina 198 tonen de auteurs een vuistbijl uit Fochtelo (reg. nr. 1967\/III\/5) waarvan zij claimen dat de aanwezigheid van kwartskorrels bewijst dat de vuursteenknol uit Midden-Nederland of verder zuidelijk afkomstig is. Vervolgens wordt er op pagina 199 een mat beige-grijs vuursteen (1966\/II\/17) afgeserveerd als ‘exotisch’ en onmogelijk voor Noord-Nederland. Slechts drie pagina’s verder (p. 202) tonen de auteurs echter een vuistbijl uit Peest (A100) als h\u00e9t voorbeeld van een ‘authentieke vuistbijl van lokale noordelijke vuursteen’. Puur visueel zijn het gesteente van de ‘echte’ bijl uit Peest en het ‘exotische’ stuk van pagina 199 niet van elkaar te onderscheiden. Bovendien wordt het Fochtelo-type, gekenmerkt door een zachte, groenige tot olijfgrijze matrix met een karakteristieke wit-grijze verweringslaag\/patina, door onze eigen veldvondsten op de akker bij Eemster exact bevestigd. Ook leunt het onderzoek zwaar op microscopische kwartskorrels als bewijs voor zuidelijke herkomst, terwijl de auteurs op pagina 200 zelf toegeven dat kwartsinsluitsels in zeldzame gevallen ook in noordelijke soorten voorkomen. Afbeelding 2a en 2b: Detail van de mat beige-grijze vuursteen van Eemster met lichte verwering. Dit materiaal is visueel niet te onderscheiden van de afslag op pagina 199 (reg. nr. 1966\/II\/17) die in het boek als ‘exotisch\/zuidelijk’ wordt bestempeld, maar is eveneens identiek aan de als ‘authentiek noordelijk’ gepresenteerde vuistbijl van Peest op pagina 202. Afbeelding 3: Grijze gespikkelde vuursteenknol van het ‘Rijckholt’-type, eveneens opgeraapt op de akker bij Eemster. In ‘Valsheid in gesteente’ wordt dit type toegeschreven aan Zuid-Limburg en als geologisch onmogelijk voor Drenthe beschouwd, terwijl het lokaal samen met ruwe keileemknollen op de akker ligt. Afbeelding 4a en 4b : Veldvondsten van de akker bij Eemster met een karakteristieke groenige tot olijfgrijze matrix en wit-grijze verweringskorst. Dit materiaal vertoont exact dezelfde steeneigenschappen als de vuistbijl uit Fochtelo (p. 198, reg. nr. 1967\/III\/5), wat aantoont dat dit specifieke vuursteentype gewoon lokaal in Drenthe aanwezig is. Afbeelding 5a,5b,5c,5d en 5e Massieve, ruwe vuursteenknollen en grote brokken met dikke cortex van de akker bij Eemster. Dit levert het directe bewijs dat grote, hoogwaardige vuursteenbronnen wel degelijk lokaal in de Drentse bodem aanwezig zijn, wat de stelling op pagina 202 weerlegt. De praktijk van het veld De conclusie dat al dit materiaal naar Eemster is gebracht om een vindplaats in sc\u00e8ne te zetten, staat haaks op de praktijk van het veld. Wie een vindplaats wil vervalsen, legt voltooide werktuigen neer. Niemand haalt vele kilo’s aan waardeloze ruwe knollen, zware brokken en minuscuul afslagafval uit Belgi\u00eb of Limburg om dat over een Drentse akker uit te strooien. Bovendien zou een oppervlakkige ‘plant’ van vijftig jaar geleden door decennialang intensief diepploegen al lang verdwenen zijn. Dat deze steensoorten vandaag de dag nog steeds samen omhoog komen, bewijst dat het om een diepere bodemlaag gaat. Onze veldvondsten op Eemster tonen aan dat de vari\u00ebteit aan vuursteen gewoon in de Drentse bodem aanwezig is. Wanneer een wetenschappelijke publicatie pre-glaciaal riviertransport negeert, haar eigen materiaaldeterminaties tegenspreekt en de feiten op de akker negeert, worden de conclusies wankel. Een eerlijke herbeoordeling van de vindplaats Eemster vraagt om een multidisciplinaire aanpak waarin geologische realiteit en feitelijke veldvondsten centraal staan, in plaats van theoretische veronderstellingen van achter een bureau. Afbeelding 6a en 6b: Overzicht van de verzamelde vondsten van de akker bij Eemster (site assemblage). De assemblage toont de complete mix van grote ruwe knollen, groenige en beige kernen, zonestukken, bewerkte stenen en kleinschalig afslagafval. Geraadpleegde bronnen & Referenties: Geologie van Nederland (Naturalis): Herkomst en transport van Zuidelijke zwerfstenen \u2014 geraadpleegd viaGeologie van Nederland Literatuur: Valsheid in gesteente (specifiek pag. 198\u2013203) Roebroeks, W., Kars, H., Niekus, M.J.L.Th., & Rensink, E. (2004): Eemster revisited: evaluatie van een controversieel vondstcomplex. Nieuwe Drentse Volksalmanak, 122, pp. 106\u2013113.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16506,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[52],"tags":[],"class_list":["post-16492","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-weblog-3"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16492","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16492"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16492\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16526,"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16492\/revisions\/16526"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16506"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16492"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16492"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16492"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Geologische blinde vlekken en inhoudelijke tegenstrijdigheden<\/strong><\/h1>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Schermafdruk-van-2026-10-24-12-44-43.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Schermafdruk-van-2026-10-24-12-44-53.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Schermafdruk-van-2026-10-24-12-45-04.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Schermafdruk-van-2026-10-24-12-45-13.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Schermafdruk-van-2026-10-24-12-45-24.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Schermafdruk-van-2026-10-24-12-45-33.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Schermafdruk-van-2026-10-24-12-45-44.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Schermafdruk-van-2026-10-24-12-45-51.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Schermafdruk-van-2026-10-24-12-46-00.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Schermafdruk-van-2026-10-24-12-46-10.png\")
<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\nDe praktijk van het veld<\/strong><\/h1>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Schermafdruk-van-2026-10-24-12-46-27.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Schermafdruk-van-2026-10-24-12-46-37.png\")
<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n