 
{"id":16809,"date":"2026-11-14T20:12:28","date_gmt":"2026-11-14T20:12:28","guid":{"rendered":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/?p=16809"},"modified":"2026-11-14T20:28:59","modified_gmt":"2026-11-14T20:28:59","slug":"waarom-kwartsitische-artefacten-in-de-nederlandse-archeologie-te-vaak-worden-gemist","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/2026\/11\/14\/waarom-kwartsitische-artefacten-in-de-nederlandse-archeologie-te-vaak-worden-gemist\/","title":{"rendered":"Waarom kwartsitische artefacten in de Nederlandse archeologie te vaak worden gemist"},"content":{"rendered":"<p><strong>Vreemde stenen, bekende patronen: Waarom kwartsitische artefacten in de Nederlandse archeologie te vaak worden gemist<\/strong><\/p>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Inleiding<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">In de Nederlandse archeologie geldt vuursteen al decennia lang als de onbetwiste gouden standaard voor steentijdwerktuigen. Vuursteen heeft ideale homogene eigenschappen voor de typische concho\u00efdale (schelpsgewijze) breuk, waardoor slagbulten (bulbs of percussion), frictieribbels en scherpe retouches direct in het oog springen. Wanneer prehistorische mensen echter uitweken naar alternatieve steensoorten \u2013 zoals kwartsitische zandsteen, kwartsiet of kristallijn kwarts \u2013 gedraagt het materiaal zich fysisch heel anders. Dit artikel belicht hoe bewerkte stenen eruitzien wanneer de grondstof afwijkt van de Nederlandse vuursteennorm, en waarom de lokale wetenschappelijke blik hierdoor nog te vaak wordt vertroebeld.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>1. De petrografie van afwijkende gesteenten en de paradox van de kwartskorrel<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Om te begrijpen waarom alternatieve stenen er anders uitzien, moet er worden gekeken naar de microstructuur van het materiaal:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Vuursteen (microkristallijn silica):<\/strong> Een egale massa waarin slagenergie zich als een zuivere concho\u00efdale schokgolf voortplant, wat gladde breukvlakken oplevert.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Kwartsitische zandsteen &amp; kwartsiet:<\/strong> Bestaat uit individuele kwartskorrels die door een matrix aan elkaar zijn gekit. Bij percussie plant de breuk zich transgranulair (dwars door de individuele korrels heen) of intergranulair (langs de korrelgrenzen door de bindende matrix) voort.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Het visuele effect:<\/strong> Het breukvlak is korrelig en mat. Klassieke slagbulten ontbreken vrijwel of zijn door de grovere korrelstructuur erg wazig. De bewerking verraadt zich daardoor niet via glanzende slagbulten, maar via vlakke, hoekige afslagnegatieven, een gerichte slagrichting en een geometrisch samenhangend kernstuk.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rondom deze gesteenten speelt een opmerkelijke methodologische paradox in de vakliteratuur (zie Valsheid in Gesteente, 2022, pp. 199\u2013201). Wanneer archeologen vuursteen onderzoeken, gebruiken ze microscopische kenmerken \u2013 zoals minuscule kwartskorrels en sponsnaalden \u2013 w\u00e9l als betrouwbaar bewijs om &#8216;exotische&#8217; vuursteensoorten (uit bijvoorbeeld Belgi\u00eb of Zuid-Limburg) te onderscheiden van de lokale keizand\/keileemvuursteen. Petrografische details worden dus w\u00e9l ingezet om herkomst en authenticiteit te bewijzen zolang het medium vuursteen is. Maar zodra de steen zelf uit kwartsiet of kwartsitische zandsteen bestaat, laten specialisten diezelfde petrografische flexibiliteit plotseling vallen en wordt een afwijkend materiaal direct terzijde geschoven.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>2. Regionale en internationale vergelijkingsvoorbeelden<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wanneer er wordt gekeken naar bewerkte grove en kristallijne gesteenten, zijn lokaal en wereldwijd dezelfde technologische wetmatigheden zichtbaar:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em><strong>A. Nederlandse referentiepunten: Peest en het Eemster-artefact<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Peest (Artefact nr. 509 uit Valsheid in Gesteente, p. 225):<\/strong> Een officieel erkend artefact uit kwartsitische zandsteen. Zoals in de literatuur wordt opgemerkt, zijn Neanderthaler-artefacten uit Noord-Nederland bijna altijd van vuursteen, maar bestaan er uitzonderingen zoals deze afslag. Ondanks het ontbreken van typische vuursteeneigenschappen tonen de opeenvolgende afslagnegatieven een duidelijke menselijke handeling.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Het Eemster-artefact (eigen vondst):<\/strong> Deze specifieke vondst bij Eemster illustreert haarscherp hoe problematisch de beoordeling van afwijkende grondstoffen in de huidige praktijk is. Hoewel het stuk een reeks gecontroleerde afslagnegatieven en een logische debitagestructuur vertoont, werd de vondst door de experts formeel afgewezen als &#8216;zuiver natuurlijk&#8217;, met het oordeel dat er &#8216;geen enkele menselijke bewerking op te zien zou zijn&#8217;. Deze afwijzing vloeit rechtstreeks voort uit het star hanteren van klassieke vuursteennormen, waarbij het transgranulaire breukgedrag van kwartsiet ten onrechte buiten beschouwing wordt gelaten.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"427\" height=\"744\" src=\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Picture-tijd2.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-16813\" style=\"width:370px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Picture-tijd2.png 427w, https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Picture-tijd2-172x300.png 172w\" sizes=\"auto, (max-width: 427px) 100vw, 427px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Figuur<\/em> <em>1: Het<\/em> <em>Eemster-afslagwerktuig\/zijschraper<\/em> <em>(eigenvondst) van kwartsitische grondstof met scherpe, hoekige afslagvlakken en gecontroleerde debitage.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bij de beoordeling van afwijkende vondsten in Noord-Nederland worden afslagnegatieven door specialisten regelmatig afgedaan als &#8216;natuurlijke vorstpotlids&#8217;. Een vorstpotlid veroorzaakt echter een willekeurige breuk, terwijl het Eemster-artefact een logische en samenhangende vorm vertoont. Dat het Peest-stuk (nr. 509) w\u00e9l&nbsp;als&nbsp;menselijk&nbsp;werktuig&nbsp;&nbsp;wordt&nbsp;erkend en vergelijkbare kwartsitische vondsten als vorstschade worden weggezet, onderstreept de noodzaak om kwartsiet altijd consequent op de eigen materiaaleigenschappen te beoordelen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em><strong>B. Internationale parallellen: Zuid-Afrika (Utrecht) en Kenia<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">In tegenstelling tot de Nederlandse archeologische traditie, waar vuursteen de absolute norm vormt, is het gebruik van grove kwartsieten, kristallijne gesteenten en vulkanisch materiaal in de internationale steentijdarcheologie de standaard. Prehistorische mensen maakten wereldwijd gebruik van de grondstoffen die lokaal voorhanden waren, waarbij de bewerkingslogica universeel is:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Zuid-Afrika (Utrecht):<\/strong> In de Zuid-Afrikaanse steentijdarcheologie is het gebruik van grove kwartsieten de gewoonste zaak van de wereld. Artefacten uit deze regio (zoals de vondst uit Utrecht, Zuid-Afrika) vertonen hoekige afslagvlakken en een korrelige textuur die morfologisch verbluffend veel lijkt op de kwartsitische zandsteenafslag van Peest (nr. 509). Waar een dergelijke steen in Nederland door een gebrek aan vuursteensporen al snel wordt afgeschreven, wordt de menselijke oorsprong in Zuid-Afrika direct erkend op basis van de vorm en reductielogica.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"320\" height=\"474\" src=\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Picture2-c.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-16814\" srcset=\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Picture2-c.png 320w, https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Picture2-c-203x300.png 203w\" sizes=\"auto, (max-width: 320px) 100vw, 320px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Figuur<\/em> <em>2:<\/em> <em>Kwartsitischartefactuit<\/em> <em>Utrecht, Zuid-Afrika. Qua breukstructuur, vlakke afslagnegatieven en mat-korrelige textuur vertoont dit stuk een opvallende morfologische en technologische overeenkomst met de afslag van Peest (nr. 509).<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kenia (Great Rift Valley):<\/strong> Vroeg-paleolithische assemblages uit de Great Rift Valley laten zien hoe vroege mensachtigen op grote schaal grove en vulkanische gesteenten bewerkten. Omdat vuursteen daar simpelweg ontbreekt, vormen deze alternatieve steensoorten de wetenschappelijke standaard. De resulterende kernen en hakwerktuigen uit deze regio vertonen exact dezelfde bewerkingslogica en afslagstructuur als de kwartsitische stukken uit Drenthe.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"555\" height=\"543\" src=\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Picture-3c.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-16815\" srcset=\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Picture-3c.png 555w, https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Picture-3c-300x294.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 555px) 100vw, 555px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"has-text-align-left wp-block-paragraph\"><em>Figuur<\/em> <em>3:<\/em> <em>Vroeg-paleolithischartefactuit<\/em> <em>de Great Rift Valley, Kenia, vervaardigd uit grove vulkanische grondstof met robuuste afslagvlakken.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left wp-block-paragraph\"><strong>3. De valkuil van de &#8220;zichtbare bewerking&#8221; en ergonomische functionaliteit<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Een van de grootste struikelblokken in de archeologische praktijk is de verwachting dat menselijke bewerking altijd direct visueel opvalt. Bij harde, kristallijne of grove steensoorten versplintert het materiaal vaak onvoorspelbaar langs natuurlijke kristalroosters of korrelgrenzen, waardoor duidelijke traditionele slagbulten en strakke retouches ontbreken.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"427\" height=\"691\" src=\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Picture-4c.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-16816\" srcset=\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Picture-4c.png 427w, https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Picture-4c-185x300.png 185w\" sizes=\"auto, (max-width: 427px) 100vw, 427px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"has-text-align-left wp-block-paragraph\"><em>Figuur<\/em> <em>4:<\/em> <em>Kristallijnkwarts-exemplaar<\/em> <em>(Northern Cape,<\/em> <em>Zuid-Afrika)<\/em> <em>waarbewerkingssporenlangs<\/em> <em>de<\/em> <em>kristalroostersvooreenongeoefendoognauwelijkszichtbaarzijn.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Daarnaast&nbsp;speelde&nbsp;ergonomische&nbsp;selectie&nbsp;een&nbsp;cruciale&nbsp;rol: prehistorische mensen zochten niet uitsluitend naar grondstoffen voor complexe reductiereeksen, maar gaven ook de voorkeur aan stukken die door hun natuurlijke geometrie en minimale gerichtheid direct functioneel in de hand lagen (zoals specifieke ergonomische duim- en vingeruitsparingen). Waar de traditionele Nederlandse praktijk bij dergelijke stenen al snel oordeelt dat het om natuurlijke breuken gaat, leert de internationale vergelijking dat materiaalkeuze vraagt om een bredere blik. Zonder oog voor alternatieve breukmechanismen bestaat het risico dat authentieke artefacten structureel over het hoofd worden gezien.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Conclusie en methodologische aanbevelingen<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wie kijkt voorbij de bekende vuursteennorm, ziet dat steentijdtechnologie universeel is en zich niet laat vangen in \u00e9\u00e9n stramien. Star vasthouden aan vuursteencriteria leidt ertoe dat afwijkende stenen in Nederland te vaak ten onrechte als &#8216;natuurlijk&#8217; worden afgeschreven.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Een petrografisch onderbouwde benadering is essentieel om de volledige reikwijdte van prehistorische grondstofbenutting in kaart te brengen. Archeologisch onderzoek dient daarom standaard gebruik te maken van een verruimd referentiekader voor niet-vuursteenhoudende lithiek, zodat afwijkende steensoorten op hun eigen&nbsp;fysische en technologische&nbsp;merites&nbsp;worden&nbsp;beoordeeld.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"624\" height=\"624\" src=\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Picture-5c.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-16811\" srcset=\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Picture-5c.png 624w, https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Picture-5c-300x300.png 300w, https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Picture-5c-150x150.png 150w, https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Picture-5c-75x75.png 75w, https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Picture-5c-375x375.png 375w, https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Picture-5c-216x216.png 216w\" sizes=\"auto, (max-width: 624px) 100vw, 624px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Geraadpleegde<\/strong><strong>literatuur<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Andrefsky, W. (2005).<\/strong> Lithics: Macroscopic Approaches to Analysis. Cambridge University Press.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Delagnes, A., &amp; Roche, H. (2005).<\/strong> Late Pliocene hominid knapping skills: the case of Lokalei 2C, West Turkana, Kenya. Journal of Human Evolution.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Inizan, M.-L., et al. (1999).<\/strong> Technology and Terminology of Knapped Stone. CREP, CNRS.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Postma, L., Niekus, M.J.L.T., et al. (2022).<\/strong> Valsheid in Gesteente: Waarom zijn de vuistbijlen van Tjerk Vermaning vals en wie zit er achter? Koninklijke Van Gorcum (specifiek pp. 199\u2013201 voor petrografie en p. 225 voor afslag nr. 509 uit Peest, Dr.).<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vreemde stenen, bekende patronen: Waarom kwartsitische artefacten in de Nederlandse archeologie te vaak worden gemist Inleiding In de Nederlandse archeologie geldt vuursteen al decennia lang als de onbetwiste gouden standaard voor steentijdwerktuigen. Vuursteen heeft ideale homogene eigenschappen voor de typische concho\u00efdale (schelpsgewijze) breuk, waardoor slagbulten (bulbs of percussion), frictieribbels en scherpe retouches direct in het oog springen. Wanneer prehistorische mensen echter uitweken naar alternatieve steensoorten \u2013 zoals kwartsitische zandsteen, kwartsiet of kristallijn kwarts \u2013 gedraagt het materiaal zich fysisch heel anders. Dit artikel belicht hoe bewerkte stenen eruitzien wanneer de grondstof afwijkt van de Nederlandse vuursteennorm, en waarom de lokale wetenschappelijke blik hierdoor nog te vaak wordt vertroebeld. 1. De petrografie van afwijkende gesteenten en de paradox van de kwartskorrel Om te begrijpen waarom alternatieve stenen er anders uitzien, moet er worden gekeken naar de microstructuur van het materiaal: Rondom deze gesteenten speelt een opmerkelijke methodologische paradox in de vakliteratuur (zie Valsheid in Gesteente, 2022, pp. 199\u2013201). Wanneer archeologen vuursteen onderzoeken, gebruiken ze microscopische kenmerken \u2013 zoals minuscule kwartskorrels en sponsnaalden \u2013 w\u00e9l als betrouwbaar bewijs om &#8216;exotische&#8217; vuursteensoorten (uit bijvoorbeeld Belgi\u00eb of Zuid-Limburg) te onderscheiden van de lokale keizand\/keileemvuursteen. Petrografische details worden dus w\u00e9l ingezet om herkomst en authenticiteit te bewijzen zolang het medium vuursteen is. Maar zodra de steen zelf uit kwartsiet of kwartsitische zandsteen bestaat, laten specialisten diezelfde petrografische flexibiliteit plotseling vallen en wordt een afwijkend materiaal direct terzijde geschoven. 2. Regionale en internationale vergelijkingsvoorbeelden Wanneer er wordt gekeken naar bewerkte grove en kristallijne gesteenten, zijn lokaal en wereldwijd dezelfde technologische wetmatigheden zichtbaar: A. Nederlandse referentiepunten: Peest en het Eemster-artefact Figuur 1: Het Eemster-afslagwerktuig\/zijschraper (eigenvondst) van kwartsitische grondstof met scherpe, hoekige afslagvlakken en gecontroleerde debitage. Bij de beoordeling van afwijkende vondsten in Noord-Nederland worden afslagnegatieven door specialisten regelmatig afgedaan als &#8216;natuurlijke vorstpotlids&#8217;. Een vorstpotlid veroorzaakt echter een willekeurige breuk, terwijl het Eemster-artefact een logische en samenhangende vorm vertoont. Dat het Peest-stuk (nr. 509) w\u00e9l&nbsp;als&nbsp;menselijk&nbsp;werktuig&nbsp;&nbsp;wordt&nbsp;erkend en vergelijkbare kwartsitische vondsten als vorstschade worden weggezet, onderstreept de noodzaak om kwartsiet altijd consequent op de eigen materiaaleigenschappen te beoordelen. B. Internationale parallellen: Zuid-Afrika (Utrecht) en Kenia In tegenstelling tot de Nederlandse archeologische traditie, waar vuursteen de absolute norm vormt, is het gebruik van grove kwartsieten, kristallijne gesteenten en vulkanisch materiaal in de internationale steentijdarcheologie de standaard. Prehistorische mensen maakten wereldwijd gebruik van de grondstoffen die lokaal voorhanden waren, waarbij de bewerkingslogica universeel is: Figuur 2: Kwartsitischartefactuit Utrecht, Zuid-Afrika. Qua breukstructuur, vlakke afslagnegatieven en mat-korrelige textuur vertoont dit stuk een opvallende morfologische en technologische overeenkomst met de afslag van Peest (nr. 509). Kenia (Great Rift Valley): Vroeg-paleolithische assemblages uit de Great Rift Valley laten zien hoe vroege mensachtigen op grote schaal grove en vulkanische gesteenten bewerkten. Omdat vuursteen daar simpelweg ontbreekt, vormen deze alternatieve steensoorten de wetenschappelijke standaard. De resulterende kernen en hakwerktuigen uit deze regio vertonen exact dezelfde bewerkingslogica en afslagstructuur als de kwartsitische stukken uit Drenthe. Figuur 3: Vroeg-paleolithischartefactuit de Great Rift Valley, Kenia, vervaardigd uit grove vulkanische grondstof met robuuste afslagvlakken. 3. De valkuil van de &#8220;zichtbare bewerking&#8221; en ergonomische functionaliteit Een van de grootste struikelblokken in de archeologische praktijk is de verwachting dat menselijke bewerking altijd direct visueel opvalt. Bij harde, kristallijne of grove steensoorten versplintert het materiaal vaak onvoorspelbaar langs natuurlijke kristalroosters of korrelgrenzen, waardoor duidelijke traditionele slagbulten en strakke retouches ontbreken. Figuur 4: Kristallijnkwarts-exemplaar (Northern Cape, Zuid-Afrika) waarbewerkingssporenlangs de kristalroostersvooreenongeoefendoognauwelijkszichtbaarzijn. Daarnaast&nbsp;speelde&nbsp;ergonomische&nbsp;selectie&nbsp;een&nbsp;cruciale&nbsp;rol: prehistorische mensen zochten niet uitsluitend naar grondstoffen voor complexe reductiereeksen, maar gaven ook de voorkeur aan stukken die door hun natuurlijke geometrie en minimale gerichtheid direct functioneel in de hand lagen (zoals specifieke ergonomische duim- en vingeruitsparingen). Waar de traditionele Nederlandse praktijk bij dergelijke stenen al snel oordeelt dat het om natuurlijke breuken gaat, leert de internationale vergelijking dat materiaalkeuze vraagt om een bredere blik. Zonder oog voor alternatieve breukmechanismen bestaat het risico dat authentieke artefacten structureel over het hoofd worden gezien. Conclusie en methodologische aanbevelingen Wie kijkt voorbij de bekende vuursteennorm, ziet dat steentijdtechnologie universeel is en zich niet laat vangen in \u00e9\u00e9n stramien. Star vasthouden aan vuursteencriteria leidt ertoe dat afwijkende stenen in Nederland te vaak ten onrechte als &#8216;natuurlijk&#8217; worden afgeschreven. Een petrografisch onderbouwde benadering is essentieel om de volledige reikwijdte van prehistorische grondstofbenutting in kaart te brengen. Archeologisch onderzoek dient daarom standaard gebruik te maken van een verruimd referentiekader voor niet-vuursteenhoudende lithiek, zodat afwijkende steensoorten op hun eigen&nbsp;fysische en technologische&nbsp;merites&nbsp;worden&nbsp;beoordeeld. Geraadpleegdeliteratuur<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16811,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":["post-16809","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-weblog-weblog-4"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16809","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16809"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16809\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16819,"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16809\/revisions\/16819"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16811"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16809"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16809"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16809"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}