![\"\"](\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Schermafdruk-van-2026-04-10-14-38-11-300x249.png\")
<\/p>\nTijdens mijn eerdere zoektochten stuitte ik op de website Archeoforum.nl, waar ik een artikel van Dick Schl\u00fcter las over Neanderthalers in Overijssel. Wat mij vooral bijbleef, waren de illustraties bij het artikel. Bij een recente, toevallige waarneming van een steen voelde ik direct een associatie met deze afbeeldingen, vanwege opvallende overeenkomsten in vorm.<\/p>\n
Zonder microscopisch onderzoek viel mij op dat beide stukken vergelijkbare \u2018negatiefjes\u2019 in het bovenste deel vertonen, evenals een overeenkomstig knikje aan de onderzijde van de basis. Hoewel het materiaal van mijn exemplaar waarschijnlijk verschilt van het artefact uit Almelo, zijn de parallellen opmerkelijk. Uiteraard zijn er ook verschillen: mijn steen meet 6,7 \u00d7 4,2 cm, terwijl het Almelo-artefact 7,1 \u00d7 3,6 cm groot is.<\/p>\n
<\/p>\n
Een belangrijk verschil betreft het oppervlak: het Almelo-voorwerp wordt omschreven als windlakkerig, glanzend of lakkig, terwijl mijn exemplaar hooguit een minimale glans vertoont. In mijn ervaring is de term \u2018vers\u2019, zoals soms gebruikt in de context van Jong-Paleolithische artefacten, problematisch. Wat betekent \u2018vers\u2019? Is een hunebedsteen die meer dan 100.000 jaar in de bodem heeft gelegen en daarbij verplaatst en vervormd is, nog vers? Ik vind die term te vaag om een betrouwbare indicatie van ouderdom te geven.<\/p>\n
Mijn waarnemingen zijn geworteld in langdurige veldervaring: gedurende 17 jaar maakte ik korte zoektochten, van hooguit anderhalf uur per keer, ook op het terrein Holtingerveld\u00a0<\/span>dat ik globaal het \u201cschoolreisjeveld van de 12-jarige jongen\u201d noem en er een prachtig vuistbijl vond. Door mijn eigen razzia-achtige expedities en gesprekken met anderen die het veld ook bezochten, heb ik veel inzicht opgedaan in de verspreiding van artefacten, hoewel ik helaas verzuimd heb namen en contactgegevens van sommige vinders te noteren. Desondanks vermoed ik dat er zeker nog vuistbijlen van die plek in omloop zijn.<\/p>\n Beide stenen lijken een vergelijkbare functie te hebben gehad: het schaven van materiaal. Het verschil in glans kan samenhangen met het type steen of de mate van verwering. Ook in het Jong-Paleolithicum komen stukken voor met een intense glans, mogelijk veroorzaakt door een vergelijkbaar fenomeen.<\/p>\n Een ander relevant verschil is dat het Almelo-artefact een holle schaafvorm heeft, terwijl mijn exemplaar plat is. Hier komt de discussie over de windlaktheorie in beeld. Beuker (2009) stelt dat alle Midden-Paleolithische artefacten windlak vertonen, een stelling die Marcel Niekus aanvult door te suggereren dat artefacten ouder dan circa 25.000 v.Chr. altijd windlak zouden vertonen.<\/p>\n Het artefact uit Almelo wordt door Stapert gedateerd in het Eemien of de eerste helft van het Weichselien. Volgens de windlaktheorie zou mijn exemplaar, gezien het ontbreken van windlak, niet ouder zijn dan 25.000 jaar. Dit cre\u00ebert een spanning: hoe valt een vrijwel identiek artefact in dezelfde vorm te verklaren over een tijdspanne van mogelijk 90.000 jaar?<\/p>\n Dit roept fundamentele vragen op over de windlaktheorie als instrument voor chronologische classificatie: is de afwezigheid van windlak bij mijn exemplaar een indicatie van jongere ouderdom, of kan windlak door geologische of chemische processen verdwijnen? En indien het artefact toch ouder is, wat zegt dit over de nauwkeurigheid van eerdere datering door ervaren archeologen?<\/p>\n De discussie rond windlak en ouderdomsclassificatie verdient een systematische herbeoordeling, waarbij zowel materi\u00eble eigenschappen als de mogelijkheid van secundaire bodemprocessen in beschouwing worden genomen. Ik was jaren geleden bij de Vermaning-tentoonstelling in het Drents Museum. Daar werd een video getoond waarin dhr. Stapert zegt: \u201cIk keek naar de Vermaning-stenen, ik kon het niet verklaren en ineens sprong in mijn hoofd: ze zijn vervalst.\u201d<\/p>\n Datzelfde gevoel heb ik bij mijn eigen exemplaar. Ik kan het niet rijmen met wat ik lees in de vakliteratuur of op internetfora. Ik blijf er peinzend naar zoeken, maar ineens schiet het door mijn hoofd: kan de windlaktheorie misschien een vals kompas zijn?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Tijdens mijn eerdere zoektochten stuitte ik op de website Archeoforum.nl, waar ik een artikel van Dick Schl\u00fcter las over Neanderthalers in Overijssel. Wat mij vooral bijbleef, waren de illustraties bij het artikel. Bij een recente, toevallige waarneming van een steen voelde ik direct een associatie met deze afbeeldingen, vanwege opvallende overeenkomsten in vorm. Zonder microscopisch onderzoek viel mij op dat beide stukken vergelijkbare \u2018negatiefjes\u2019 in het bovenste deel vertonen, evenals een overeenkomstig knikje aan de onderzijde van de basis. Hoewel het materiaal van mijn exemplaar waarschijnlijk verschilt van het artefact uit Almelo, zijn de parallellen opmerkelijk. Uiteraard zijn er ook verschillen: mijn steen meet 6,7 \u00d7 4,2 cm, terwijl het Almelo-artefact 7,1 \u00d7 3,6 cm groot is. Een belangrijk verschil betreft het oppervlak: het Almelo-voorwerp wordt omschreven als windlakkerig, glanzend of lakkig, terwijl mijn exemplaar hooguit een minimale glans vertoont. In mijn ervaring is de term \u2018vers\u2019, zoals soms gebruikt in de context van Jong-Paleolithische artefacten, problematisch. Wat betekent \u2018vers\u2019? Is een hunebedsteen die meer dan 100.000 jaar in de bodem heeft gelegen en daarbij verplaatst en vervormd is, nog vers? Ik vind die term te vaag om een betrouwbare indicatie van ouderdom te geven. Mijn waarnemingen zijn geworteld in langdurige veldervaring: gedurende 17 jaar maakte ik korte zoektochten, van hooguit anderhalf uur per keer, ook op het terrein Holtingerveld\u00a0dat ik globaal het \u201cschoolreisjeveld van de 12-jarige jongen\u201d noem en er een prachtig vuistbijl vond. Door mijn eigen razzia-achtige expedities en gesprekken met anderen die het veld ook bezochten, heb ik veel inzicht opgedaan in de verspreiding van artefacten, hoewel ik helaas verzuimd heb namen en contactgegevens van sommige vinders te noteren. Desondanks vermoed ik dat er zeker nog vuistbijlen van die plek in omloop zijn. Beide stenen lijken een vergelijkbare functie te hebben gehad: het schaven van materiaal. Het verschil in glans kan samenhangen met het type steen of de mate van verwering. Ook in het Jong-Paleolithicum komen stukken voor met een intense glans, mogelijk veroorzaakt door een vergelijkbaar fenomeen. Een ander relevant verschil is dat het Almelo-artefact een holle schaafvorm heeft, terwijl mijn exemplaar plat is. Hier komt de discussie over de windlaktheorie in beeld. Beuker (2009) stelt dat alle Midden-Paleolithische artefacten windlak vertonen, een stelling die Marcel Niekus aanvult door te suggereren dat artefacten ouder dan circa 25.000 v.Chr. altijd windlak zouden vertonen. Het artefact uit Almelo wordt door Stapert gedateerd in het Eemien of de eerste helft van het Weichselien. Volgens de windlaktheorie zou mijn exemplaar, gezien het ontbreken van windlak, niet ouder zijn dan 25.000 jaar. Dit cre\u00ebert een spanning: hoe valt een vrijwel identiek artefact in dezelfde vorm te verklaren over een tijdspanne van mogelijk 90.000 jaar? Dit roept fundamentele vragen op over de windlaktheorie als instrument voor chronologische classificatie: is de afwezigheid van windlak bij mijn exemplaar een indicatie van jongere ouderdom, of kan windlak door geologische of chemische processen verdwijnen? En indien het artefact toch ouder is, wat zegt dit over de nauwkeurigheid van eerdere datering door ervaren archeologen? Samengevat confronteert mijn waarneming de gangbare interpretatie van windlak als betrouwbare tijdindicator. Mijn langdurige veldervaring, gecombineerd met korte zoektochten en gesprekken met andere amateurs, illustreert dat discrepanties kunnen bestaan tussen theorie en empirische waarneming, wat vragen oproept over de interpretatieve grenzen van de windlaktheorie. De discussie rond windlak en ouderdomsclassificatie verdient een systematische herbeoordeling, waarbij zowel materi\u00eble eigenschappen als de mogelijkheid van secundaire bodemprocessen in beschouwing worden genomen. Ik was jaren geleden bij de Vermaning-tentoonstelling in het Drents Museum. Daar werd een video getoond waarin dhr. Stapert zegt: \u201cIk keek naar de Vermaning-stenen, ik kon het niet verklaren en ineens sprong in mijn hoofd: ze zijn vervalst.\u201d Datzelfde gevoel heb ik bij mijn eigen exemplaar. Ik kan het niet rijmen met wat ik lees in de vakliteratuur of op internetfora. Ik blijf er peinzend naar zoeken, maar ineens schiet het door mijn hoofd: kan de windlaktheorie misschien een vals kompas zijn?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9235,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[52],"tags":[],"class_list":["post-9233","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-weblog-3"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9233","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9233"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9233\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9245,"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9233\/revisions\/9245"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9235"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9233"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9233"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9233"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Schermafdruk-van-2026-04-10-14-40-04-179x300.png\")
![\"\"](\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Schermafdruk-van-2026-04-10-14-36-37-226x300.png\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Schermafdruk-van-2026-04-10-14-37-32-227x300.png\")
![\"\"](\"https:\/\/steentijdvondsten.nl\/post\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Schermafdruk-van-2026-04-10-14-37-00-290x300.png\")
Samengevat confronteert mijn waarneming de gangbare interpretatie van windlak als betrouwbare tijdindicator. Mijn langdurige veldervaring, gecombineerd met korte zoektochten en gesprekken met andere amateurs, illustreert dat discrepanties kunnen bestaan tussen theorie en empirische waarneming, wat vragen oproept over de interpretatieve grenzen van de windlaktheorie.<\/span><\/p>\n