Hoe naïef was een Neanderthaler?
Neanderthalers…….er is al veel over geschreven en over verteld. Ook op dit forum.
Een vraag die me altijd al bezig heeft gehouden is de samenstelling van zo’n groep jagende Neanderthalers. Laten we er van uit gaan dat deze uit 20 personen kon bestaan. Was dat dan inclusief vrouwen en kinderen? Veelal spreekt men over een basiskamp van waaruit verschillende expedities er op uittrokken om te jagen en te verzamelen. Uiteraard in het najaar wanneer de grote kuddes zich verplaatsen en de noten en vruchten rijp zijn. Jagen en verzamelen. Wellicht bleven vrouwen en kinderen achter in het basiskamp. Waar dagelijkse werkzaamheden werden verricht en het vuur brandend werd gehouden om ongenode gasten als roofdieren af te weren.
Maar vrouwen en kinderen maken een groep ook kwetsbaar. Denk alleen al aan de mobiliteit en het snelle verplaatsten en of vluchten. Kinderen zijn bovendien een gemakkelijke prooi voor roofdieren. Vooral als ze zich even uit het zicht en buiten het bivak begeven. Ze zijn immers, zoals dat zo mooi heet, nog “kinderlijk” naïef. En kinderen hebben minder weerstand dan ouderen. En daardoor vatbaarder voor ziektes. Als je alles bij elkaar optelt kunt je je zelfs afvragen of kinderen dan wel deel uitmaakten van zo’n groep.
Ja zeggen de onderzoekers in Peest. En dat weten ze zeker. Een interessant aspect is dat ze tussen de vuurstenen ook aanwijzingen hebben gevonden voor de aanwezigheid van kinderen. Want een aantal vuistbijlen en andere artefacten waren klein en slecht gemaakt. Dit beeld past bij niet volleerde vuursteenbewerkers die het bewerken van vuursteen nog niet geheel onder de knie hadden.
Iedereen die wel eens geprobeerd heeft om vuursteen te slaan weet dat dit (bloed)link is. Een verkeerde slag en hebt je hand en of arm openliggen. Of erger nog…..er springt een vuursteensplinter in je oog. Ik vraag me dan ook af of de Neanderthaler wel zo naïef was om kinderen daarmee te laten oefenen. (In de 30 jaar dat ik stenen zoek heb ik slechts eenmaal een niet afgewerkte pijlpunt gevonden. Maar dat lag meer aan de kwaliteit van het vuursteen dan aan de maker).
Dat iemand gewond raakte tijdens zo’n expeditie was namelijk het ergste wat zo’n jagersgroep kon overkomen. Ernstig gewond raken was een ramp. Want dat betekende niet alleen dat het slachtoffer hulp en verzorging nodig had maar ook een flinke beperking van de mobiliteit. En wellicht het einde van de expeditie. De Neanderthaler zal er alles aan gedaan hebben om dat te voorkomen.
Vrouwen en kinderen waren een kostbaar bezit. Daar moest je zuinig op zijn. Blootstellen aan gevaren was uit den boze. Neanderthalers in de sneeuw levert een mooi plaatje op maar de werkelijkheid was weerbarstiger. Bij zo’n 30 graden onder nul overleven in een boomloos gebied was een avontuur waar zelfs de meest naïeve Neanderthaler met zijn gezin nooit aan zou beginnen.
Overleven vergt specialisatie, denkvermogen en strategie. Zo zal er altijd wel iemand goed zijn geweest in het vervaardigen van vuurstenen werktuigen waar een ander handiger was met hout. Weer een ander wist welke vruchten en kruiden te eten waren. Binnen zo’n groep was er beslist een leider die precies wist hoe, waar en wanneer het beste gejaagd kon worden. Het meest belangrijke wapen wat een Neanderthaler tot zijn beschikking had was immers niet een vuistbijl maar zijn verstand.
Binnenkort vindt er een grote opgraving plaats in Peest. Volgens de onderzoekers de grootste Neanderthaler vindplaats van Noord Nederland. Ben benieuwd naar het resultaat.
Evert Ulrich
wpDiscuz
