Op woensdag 13 mei publiceerde The Guardian opmerkelijk nieuws over Neanderthalers. Neanderthalers lijken 59.000 jaar geleden al tanden te hebben geboord.
Een tand gevonden in Zuid-Siberië suggereert dat Neanderthalers duizenden jaren eerder dan gedacht al tandheelkundige ingrepen uitvoerden. De kies, die een diep geboorde holte vertoont, wijst erop dat stenen gereedschappen werden gebruikt om tandbederf te behandelen, mogelijk het oudste bewijs van zo’n medische behandeling.
De tand werd opgegraven in de grot Chagyrskaya, een vindplaats die bekendstaat om Neanderthalerskeletten en een grote hoeveelheid stenen werktuigen. Microscopisch onderzoek toonde aan dat het gat doorliep tot de pulpa van de tand en dat de randen opvallend glad waren. Dit wijst erop dat de ingreep tijdens het leven van de persoon is uitgevoerd en dat hij of zij nog enige tijd daarna kon blijven kauwen.
Onderzoekers van de Russische Academie van Wetenschappen hebben experimenten uitgevoerd met moderne menselijke tanden om het proces te reconstrueren. Ze ontdekten dat een smal stuk jaspis, met de vingers geroteerd, een vergelijkbaar gat kon maken in 35 tot 50 minuten werk. “Het moet vreselijk pijnlijk zijn geweest,” aldus archeologe Dr. Kseniya Kolobova, die betrokken was bij het onderzoek.
Volgens hoogleraar tandheelkunde Justin Durham kan de ingreep de pijn van de ontsteking tijdelijk hebben verlicht. “Door een groot gat te maken in de tand werd de druk die tandpijn veroorzaakt verminderd. Voor een Neanderthaler was dit een buitengewoon technisch en cognitief indrukwekkende prestatie,” zegt hij.
Deze ontdekking versterkt het beeld van Neanderthalers als geavanceerde en zorgzame wezens. Eerder onderzoek had al aangetoond dat ze voor zieke of gehandicapte groepsleden zorgden, zoals een volwassene met een verschrompelde arm en misvormde benen, en een kind met het syndroom van Down dat minstens zes jaar oud werd.
“Wat me vooral opvalt, is de wilskracht van deze persoon,” zegt Dr. Lydia Zotkina, mede-auteur van het onderzoek. “Ze moesten begrijpen dat de pijn van de behandeling tijdelijk was en dat dit de enige manier was om de infectie te verlichten.”
De vondst, gepubliceerd in PLOS One, laat zien dat Neanderthalers niet alleen overlevingsvaardigheden hadden, maar ook een begrip van pijnbestrijding en medische ingrepen. Voor archeologen en tandartsen biedt de kies een fascinerend inzicht in het leven en de veerkracht van onze verre neven.
