Soms vind je in een steentijd-nederzetting een steen met een afwijkende vorm waarvan je denkt hé. Toch maar bewaren. Als je in de loop der jaren op dezelfde plek, nog een paar vindt, dan zet het je toch aan het denken. Is deze vorm natuurlijk ontstaan of bewust. En als het bewust, en wellicht als gereedschap gediend heeft, waarvoor is het dan gebruikt?
Opvallend is dat de horizontale en verticale vlak in de steen praktisch haaks op elkaar staan. Net als bij een moderne winkelhaak. Bij een van de stenen, links boven, bevindt over de rug een uitgesleten gleuf. Het lijkt er op dat deze daar bewust is aangebracht. Ik heb er totaal 5 gevonden van verschillende afmetingen. De grootste steen heeft een afmeting van 4 x 2,5 cm. De kleinste 2 x 2,5 cm.
De nederzetting waar ik de stenen heb gevonden bezoek ik al sinds 1993. Vondsten laten zien dat deze site voor het eerst bezocht is in het laat-paleolithicum. Het merendeel van de daar gevonden artefacten dateren echter uit het mesolithicum. Met een kleine uitloop (pijlpuntjes) naar het neolithicum, Trechterbekercultuur en Bronstijd.
In de Nederlandse literatuur, met name over de steentijd, ben ik deze vormen tot op heden nog niet tegengekomen. In andere boeken over archeologie, opgravingen en vondsten zwijgen de bronnen eveneens. Maar net als het spoor dreigt dood te lopen, en zo gaat het vaak in de archeologie, krijg je een afbeelding te zien met daarop een steen die praktisch precies dezelfde vorm heeft. En…..er zijn daar meer stenen gevonden met dezelfde vorm. Echter niet in de buurt, maar in Amerika en ……Australië .
Men noemt ze daar Shaped stones (gevormde stenen) en Native American carved stone tool heads. Vrij vertaald: uitgesneden stenen van Inheemse Amerikanen.
Net als bij ons komt er dan een leuke discussie op gang over de functie van dit artefact. De tekst is vertaald naar het Nederlands.
Gezien de reactie van Victoria worden dit soort stenen tot zelfs in Australië gevonden.
De suggestie van T., dat het een pijlschacht polijster is zou wel eens de juiste kunnen zijn. Dat zou ook de sleuf kunnen verklaren die op een van de door mij gevonden stenen voorkomt. Wellicht heeft men hiermee de vuurstenen pijlpunt bijgewerkt.
Wij kennen pijlschacht-polijsters tot nu toe alleen in de vorm van een grofkorrelige, zanderige steen met een overlangs-sleuf waarmee, zoals de naam het al zegt, de pijlschacht gepolijst cq geschuurd werd.
Het feit, dat de door mij gevonden stenen goed vergelijkbaar zijn met vondsten uit Amerika en Australië, doet vermoeden dat het hierbij wel degelijk om artefacten gaat. Hoe men kans zag om een haakse uitsparing te maken in de steen blijft een raadsel. Maar dat men daartoe in staat was is wel duidelijk geworden door de vele voorbeelden. Blijft over of het inderdaad de functie had als pijlschachts-polijster. Ik acht de kans groot. Maar sta uiteraard open voor suggesties.
Evert Ulrich
Artikel in het kort
Soms vind je in een steentijd-nederzetting een steen met een afwijkende vorm waarvan je denkt hé. Als je in de loop der jaren op dezelfde plek, nog een paar vindt, dan zet het je toch aan het denken.
Heel interessant artikel om te lezen! Wat er allemaal nog meer gevonden kan worden naast alleen vuurstenen artefacten.
Beste Marcel Boersma,
Het zijn inderdaad oppervlaktevondsten.
Beste Evert Ulrich,
Dus geen bepaalde manier. Zit u ook wel eens in het veld? Heeft u nog hulpmiddelen?
En praktisch alle stenen. De ‘stenen ‘ die u ziet neem ik aan en die in de grond?
Bedankt!
Beste Marcel Boersma,
Nee, ik zoek niet op een bepaalde manier. Maar Ik neem wel praktisch alle stenen, die ik in een steentijdnederzetting vindt, mee naar huis.
Heer Ulrich wat een mooi artikel.
Ik zal er eens op letten in’t veld. Heel vaag in herinnering heb ik wel eens zoiets in de veld gezien te hebben, niet vaak, en dan dacht ik misschien onvolledig; het is door natuur gevormd, maar ik denk ruimer nu..ik zag wel andere aparte afwijkende stukken, steentjes van paar centimeter in doorsnede, met een niet doorboord gat, alsof het biljartkeu blokjes zijn om de keu aan te scherpen, zo’n krijtblokje, was het om de,achterkant van pijlschacht mooi functioneel te maken..( ?) Je zou denken waarom wordt het niet in situ gevonden, of gebeurt dit wel, maar komt het niet in boeken of publicaties en weten we niks..
Kan ik wel eens met u delen in de chat. Daar is foto mogelijkheid met linkmogelijkheid ?
Ik vind die grijze naast tekst native Americans wel lijken op paardenhoofd. Had ook nog met kunst, expressie van doen?
Bedankt voor de aanwijzing. Als je dan toch in veld bent Jan het gern kwaad om erop te letten.
Zoekt u op bepaalde manier?