Een thaumatroop uit de prehistorie.

Er zijn talloze voorbeelden van schijven met gaten in het midden, afkomstig uit verschillende (voornamelijk Magdalenische) vindplaatsen in Europa. De bekendste zijn die van bot of ivoor, met allerlei soorten snijwerk, en die op zichzelf al kunstobjecten zijn.

Er zijn verschillende theorieën over het gebruik van dit bijzondere, dunne bot schijfje die werd ontdekt tijdens opgravingen onder de schuilrots van abri Laugerie-Basse van de Franse gemeente Les Eyzies-de-Tayac-Sireuil in de Dordogne. Dit schijfje is ongeveer 15.000 tot 10.000 jaar oud en kwam uit de Magdalénien bodemlaag. Naast stenen artefacten en andere werktuigen werden in Laugerie-Basse in totaal ongeveer 600 kunstvoorwerpen uit het Magdalénien gevonden. Ook dit schijfje en heeft een diameter van 31 mm en is doorboord in het midden.

_{^{Dit schouderblad werd gebruikt als basismateriaal voor ronde schijven zoals hierboven.}}

Aan beide zijden is een afbeelding te zien van een herbivoor, waarschijnlijk een hert, met chevron-vormige patronen langs de randen. Sommige onderzoekers denken dat het object als kledingversiering of als grote knoop werd gebruikt, maar dit lijkt onwaarschijnlijk. Omdat de schijf slechts één gat heeft, zou het moeilijk zijn om deze op kleding te bevestigen. Als het bedoeld was als hanger, zou het gat dichter bij de rand moeten zitten.

Een andere theorie is dat de schijf een soort draaiend object was, mogelijk gebruikt als een soort optisch speelgoed of ritueel voorwerp. Volgens prehistoricus Marc Azéma kon hierdoor een touwtje worden geregen, waardoor de schijf snel kon draaien. Deze “animatie” brengt de gems tot leven, net als de thaumatroop, uitgevonden in Engeland door de natuurkundige John Ayrton Paris in 1824 .

De schijf werd in 1868 ontdekt door M. Hardy en voor het eerst gepubliceerd in 1872 in het tijdschrift Le Magasin pittoresque. Het object dateert van ongeveer de 15.000 jaar geleden, wat het tot een van de oudste voorbeelden van animatie kunst in Europa maakt.

_{^{Een reconstructie van een draaiende schijf toont een dier in verschillende posities aan elke kant. Terwijl de schijf aan een touwtje ronddraait, lijkt het dier te bewegen.}}