De wetenschappelijke waarde van een Vuistbijl uit de kringloopwinkel.

Adrie Albregtse uit Colijnsplaat, een gepassioneerd hobby-archeoloog, deed een bijzondere vondst in de kringloopwinkel van Steenwijk. Hij kocht daar voor slechts twee euro een object dat een vuistbijl van de Neanderthalers is.

De beroepsacheoloog Marcel Niekus, die interesse toonde in de vondst. “Dit zou wel eens een van de belangrijkste archeologische ontdekkingen kunnen zijn”, zei Niekus. Hij overwoog zelfs een proefschrift te schrijven over de bijl. Dat was voordat hij wist dat de vuistblijl uit de kringloop kwam.

Het zat Albregtse niet lekker dat hij de vuistbijl niet zelf opgegraven had. “Dus ik dacht toen, dit gaan we even anders doen.” Hij nam samen met zijn vrouw een filmpje op bij werkzaamheden aan een fietspad in Steenwijk. “Er lag een zandhoop. Dus ik heb hem een klein beetje begraven en hem daarna opgegraven. M’n vrouw heeft dat gefilmd.” Albregtse gaf, na alle media-aandacht, toe dat hij de vuistbijl in de kringloop had gekocht en deze niet naast het fietspad had gevonden.

De bijl is als nog grondig onderzocht door Niekus. Uit het onderzoek bleek dat het inderdaad om een authentieke vuistbijl gaat, waarschijnlijk 50.000 jaar oud. Albregtse heeft sindsdien geprobeerd te achterhalen wie de bijl naar de kringloopwinkel had gebracht, maar tot nu toe zonder succes. De winkel is inmiddels gesloten, en de herkomst van de bijl blijft dus een mysterie.

^{Bron: Omroep Zeeland en Oost, 22 februari 2024.}

Het is onduidelijk of de vondst van Adrie Albregtse als een wetenschappelijke ontdekking van waarde kan worden beschouwd om verschillende redenen, ondanks dat de vuistbijl van Taunuskwartsiet authentiek lijkt te zijn.

Omdat de winkel inmiddels gesloten is, is het onmogelijk om te achterhalen waar de bijl oorspronkelijk vandaan komt en waar hij precies is gevonden. Wetenschappelijke vondsten vereisen nauwkeurige documentatie van de vindplaats. De bijl is niet gevonden door middel van gecontroleerde archeologische opgravingen, maar werd toevallig gekocht in een kringloopwinkel. Hierdoor ontbreekt de controle over de omstandigheden van de vondst, wat de wetenschappelijke waarde beperkt. Het is dus moeilijk om het in een betrouwbare archeologische context te plaatsen. De informatie over de locatie en het gebruik van de bijl vervagen. Taunuskwartsiet, een gesteente dat in verschillende landen voorkomt, maakt het mogelijk dat de vuistbijl in het buitenland is gemaakt en niet van Nederlandse bodem afkomstig is, voordat deze in de kringloop terechtkwam.”

Een proefschrift over deze vuistbijl kan dan alsnog wel worden geschreven door een liefhebber, maar het zou niet de “ontdekking” van de vuistbijl centraliseren die de focus van de wetenschappelijke vondst vormt. In plaats daarvan zou het zich kunnen richten op het object op basis van het type gereedschap dat het is, de technieken en materiaal die werden gebruikt om het te maken, en de bredere implicaties voor de kennis van Neanderthalers. Aangezien er al veel over dit type gereedschap is gepubliceerd, ligt de focus vooral op de ethische en methodologische kwesties die ontstaan door het gebrek aan context bij het wetenschappelijk onderzoeken van een vondst uit de kringloop.

Een waarschijnlijk 50.000 jaar oude vuistbijl is het enige dat kon worden vastgesteld. Verder heeft de bijl geen bijzondere wetenschappelijke waarde voor Nederland, behalve dat het een amusant verhaal heeft opgeleverd.