Archeologen denken het oudste bekende bewijs te hebben gevonden van gecontroleerd vuur maken door vroege mensen, met een geschatte leeftijd van 400.000 jaar. Een internationaal onderzoeksteam onder leiding van het British Museum deed de ontdekking in een veld nabij het dorp Barnham in Suffolk, Engeland. Hier vonden ze een stuk grond dat herhaaldelijk was verhit, wat wijst op het gebruik van vuur door mensen in de prehistorie.
Geochemisch onderzoek toonde aan dat de bodem op meerdere momenten boven de 700 °C was verhit, een temperatuur die wijst op een kampvuur of haard die meerdere keren werd gebruikt. Dit sluit bosbranden uit als verklaring, aangezien de intensiteit en herhaling van de hitte geen natuurlijk verschijnsel zijn.
Bij de opgraving werden ook vuistbijlen aangetroffen die door de hitte waren gebarsten, evenals twee zeldzame fragmenten ijzerpyriet – een mineraal dat vonken produceert wanneer het in contact komt met vuursteen. De aanwezigheid van dit mineraal suggereert dat vroege mensen het bewust naar de locatie brachten om vuur te maken, wat duidt op een doelbewuste beheersing van vuur.
Deze vondst is baanbrekend en werpt nieuw licht op de vroege menselijke geschiedenis. Tot nu toe was het oudste bewijs van gecontroleerd vuur 50.000 jaar oud, met eerdere bevindingen die suggereerden dat het vuurgebruik tussen 245.000 en 400.000 jaar geleden zou hebben plaatsgevonden. De ontdekking in Barnham verschuift deze tijdlijn echter aanzienlijk, wat het onderzoek naar de evolutie van menselijke vaardigheden en kennis een nieuwe impuls geeft.
“De implicaties van deze ontdekking zijn enorm. Het vermogen om vuur te maken en te beheersen was een van de belangrijkste keerpunten in de menselijke evolutie, met verstrekkende gevolgen voor zowel de praktische als sociale ontwikkeling van de mensheid,” zegt Dr. Rob Davis, hoofdauteur van de studie en projectconservator bij het British Museum.
De ontdekking in Barnham heeft niet alleen gevolgen voor onze kennis over vroege menselijke technologie, maar werpt ook licht op de soorten die betrokken waren bij het vuurgebruik. Homo sapiens, de moderne mens, was nog niet aanwezig in Europa 400.000 jaar geleden. De vuurplaats in Barnham werd waarschijnlijk gebruikt door vroege Neanderthalers, een andere mensensoort die zich rond die tijd in Eurazië ontwikkelde.
Professor Chris Stringer, onderzoeker aan het Natural History Museum, legt uit: “De mensen die 400.000 jaar geleden vuur maakten in Barnham waren waarschijnlijk vroege Neanderthalers. Fossielen uit dezelfde periode, zoals die in Swanscombe in Kent en Atapuerca in Spanje, ondersteunen deze theorie.”
Hoewel het gebruik van vuur door Neanderthalers niet verrassend is, er is de afgelopen jaren veel bewijs verzameld dat hun cognitieve en culturele vaardigheden diepgaand waren – blijft het opmerkelijk dat deze kennis al zo vroeg in hun geschiedenis aanwezig was. De vondst biedt bovendien nieuw inzicht in de techniek en het gebruik van vuursteen en pyriet door deze vroege mensen. En zou wel eens een cruciale stap kunnen zijn in het herschrijven van de geschiedenis van de menselijke evolutie en technologie.
Bron: Deze baanbrekende studie werd gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature van 10 december 2025.
