Oscar Nilsson gebruikt geavanceerde DNA-analyse om zijn reconstructies van de gezichten van mensen uit het verleden nog beter te maken.
In tegen stelling tot de Arnhemse broers Kennis en Kennis die een geslaagde reconstructie hebben gemaakt van het schedeldakje van de Neanderthaler Krijn uit de Noordzee was dit gebaseerd op de schedel van La Chapelle-aux-Saints, hun werk blijft vooral een kunstzinnige interpretatie van hoe een Neanderthaler eruit kan hebben gezien. Dit staat in contrast met de wetenschappelijke werkwijze van Oscar Nilsson, die zijn gezichtsreconstructies zoveel mogelijk baseert op gegevens, zoals DNA-analyse. Daarbij moet wel realistisch worden vastgesteld dat het schedeldakje van Krijn geen bruikbare DNA-sporen meer kon bevatte, waardoor een gezichtsreconstructie op basis van genetische analyse niet mogelijk was.
Afbeelding: Os frontale van eerste Nederlandse Neanderthaler, ‘Krijn’. Gevonden Zeelandbanken/Yerseke. Circa 50.000 jaar oud.
Met behulp van moderne DNA technologie weet de Zweedse gezichtsreconstructeur Oscar Nilsson mensen uit een ver verleden opnieuw een herkenbaar gezicht te geven. In zijn carrière heeft hij al ongeveer honderd personen, die eeuwen- of zelfs millennia geleden leefden, visueel tot leven gebracht op basis van hun opgegraven schedels.
Nilsson werkt nauw samen met archeologen en combineert wetenschappelijke kennis met artistiek vakmanschap. Zijn reconstructies variëren van een vrouw uit de Peruaanse elite die zo’n 1200 jaar geleden leefde tot een Griekse tiener uit de steentijd, meer dan 9000 jaar oud. Elk gezicht begint met een nauwkeurige 3D-replica van de schedel, waarna Nilsson stap voor stap de gelaatstrekken opbouwt.
Bij dat proces gebruikt hij gegevens over de botstructuur en onderzoek naar de gemiddelde dikte van spieren en vetweefsel in het gezicht. Zodra de basisvorm klaar is, breekt de fase aan waarin zijn creativiteit een belangrijke rol speelt. Volgens Nilsson is dat het moment waarop hij probeert het gezicht een realistische en menselijke uitstraling te geven, zonder de wetenschappelijke onderbouwing los te laten.
Hij gaat een stap verder en dat is een grote vooruitgang in zijn werk door de snelle ontwikkeling van DNA-analyse van oud menselijk materiaal. Waar hij vroeger moest gokken op uiterlijke kenmerken zoals huid-, haar- en oogkleur, kan hij tegenwoordig steeds vaker onderbouwde keuzes maken. Dankzij verbeterde analysetechnieken is er meer bekend over de afkomst en migratie van oude bevolkingsgroepen. Zo bleek bijvoorbeeld dat sommige vroege bewoners van Brittannië een donkere huid en donkere ogen hadden.
Volgens Nilsson maken deze nieuwe inzichten zijn werk niet alleen nauwkeuriger, maar ook betekenisvoller. “Hoe meer we weten, hoe dichter we bij de echte persoon komen,” zegt hij. Daarmee geven zijn reconstructies het verleden letterlijk een gezicht.
Bron: NationalGeographic.com
Geslaagde reconstructie? Heeft men een prehistorische foto van die originele steentijdmens om mee te vergelijken?
Een Russische journalist onderging een 3D-scan van zijn schedel, waarna er een reconstructie van zijn gezicht werd gemaakt zonder dat de persoon die de reconstructie uitvoerde ooit een afbeelding van hem had gezien. Het resultaat, zoals je wellicht kunt raden, kwam niet overeen met zijn daadwerkelijke uiterlijk. Wat ik wel wil toevoegen is dat er na afloop een gelijkenis was, en dat het ergens wel te herleiden is. Dus helemaal onzin is het niet. Dergelijke reconstructies worden in de archeologie gebruikt voor museale doeleinden, maar zijn uiteraard niet nauwkeurig in het weergeven van het originele gezicht uiterlijk. Het schedeldak van de reconstructie van de Neanderthaler Krijn, zoals te zien was tijdens de Doggerland-expo in Leiden, vertoont totaal geen herleidende gelijkenis met dat van Krijn. Dat was een Franse Neanderthaler schedel van La Chapelle-aux-Saints waar ze het schedeldakje Krijn in hebben geplaatst voor reconstructie. Moeten toch wat met die Neanderthalers uit Nederland al is het niet veel.
Ik zie soms hedentendage mensen die zo Neanderthaler achtig zijn qua bouw en schedel..anatomische echo uit ver dna?
Kan, zeg het maar?
Een schedel is mooi, maar geef eerst eens een onbetwistbare Neanderthaler laag in het Noorden. Ik lees wel eens over fossiele skeletten. Ergens in Noorden zal er vast wel iets liggen van een prehistorische menssoort..Is keileem zonder stenen? Ik zie ook wel keileem vol met stenen, die zo op stenen lijken die ook artefacten kunnen zijn, ik kan ze er niet uitpeuteren, maar daar zou ik zoiets nog verwachten.., maar ook daar zul je de schep moeten gebruiken