Archeologen hebben in Griekenland de oudst bekende houten hand-gereedschappen ontdekt die door vroege mensen zijn gebruikt. De vondst betreft het Midden-Pleistoceen, zo’n 430.000 jaar geleden.
De werktuigen zijn gevonden op de archeologische vindplaats Marathousa 1, gelegen in de centrale Peloponnesus. Het onderzoek werd uitgevoerd door een internationaal team onder leiding van dr. Annemieke Milks van de Universiteit van Reading, in samenwerking met professor Katerina Harvati. Volgens de onderzoekers schuift deze ontdekking het bewezen gebruik van houten gereedschap met minstens 40.000 jaar terug in de tijd.
Marathousa 1 lag in de prehistorie aan de rand van een meer en blijkt een belangrijke plek te zijn geweest voor vroege menselijke activiteiten. Eerdere vondsten van stenen werktuigen en dierlijke botten wijzen erop dat de locatie werd gebruikt voor het slachten en verwerken van dieren. De mensen die hier leefden, behoorden tot vroege mensensoorten die Europa tijdens het Midden-Pleistoceen bewoonden.

Afbeelding : University of Birmingham.
Volgens paleoantropologe Katerina Harvati was deze periode van groot belang voor de menselijke evolutie. “In deze fase zien we het ontstaan van complexer gedrag en doelgericht gebruik van natuurlijke materialen, waaronder planten,” legt zij uit.
Omdat houten objecten zelden bewaard blijven in archeologische contexten, besloten de onderzoekers het aangetroffen hout uitgebreid te analyseren. “Hout stelt heel andere eisen aan conservering dan steen,” zegt dr. Milks. “We hebben de resten zowel macroscopisch als microscopisch onderzocht om sporen van bewerking en gebruik vast te stellen.”
Dat onderzoek leverde overtuigend bewijs op. Twee houten voorwerpen bleken duidelijk door mensen te zijn gevormd. Eén daarvan bestond uit delen van een elzenstam en vertoonde slijtage die wijst op praktisch gebruik, mogelijk om in de grond te graven of om boomschors te verwijderen aan de oever van het meer.
Daarnaast werd een uiterst klein fragment hout gevonden, vermoedelijk afkomstig van wilg of populier. Ook dit stuk vertoonde bewerkingssporen en suggereert een specifieke, doelgerichte toepassing. Een derde houten vondst – eveneens van els – bleek echter het resultaat van vraat door een groot roofdier en werd niet door mensen bewerkt.
Volgens Harvati onderstrepen de vondsten het uitzonderlijke belang van Marathousa 1. “Dit zijn niet alleen de oudste houten werktuigen die we kennen, maar ook het eerste bewijs van dit soort gereedschap in Zuidoost-Europa. Dat zegt veel over de unieke conserveringsomstandigheden op deze locatie.”
Het onderzoek naar Marathousa 1 wordt ondersteund door financiering van de European Research Council en de Duitse Wetenschapsstichting. De resultaten dragen bij aan een beter begrip van hoe vroeg mensen hout gebruikten als essentieel onderdeel van hun dagelijkse technologie.
Bron: Universiteit van Reading
